Als je op hoogte werkt, is voorzichtig zijn niet genoeg. Je hebt ook veiligheidsmaatregelen, valbeveiligingsmiddelen, een reddingsplan en de juiste training nodig. 60% van de Nederlandse bouwprofessionals vindt dat er meer aandacht moet komen voor valbeveiliging en 35% maakt zich zorgen om van een hoogte te vallen*.
Veel ongelukken op bouwplaatsen hebben te maken met vallen. Soms gebeuren deze ongelukken omdat werknemers de voorschriften niet kennen of niet weten hoe ze deze veilig moeten opvolgen. Meestal ligt een verkeerde keuze aan de basis van een ongeluk.
Als je het veiligheidsharnas verkeerd draagt, is dit niet alleen gevaarlijk,
maar het werkt ook niet prettig
"Veel cursisten die deelnemen aan de training voor hoogwerkers dragen het harnas verkeerd of gebruiken de verkeerde leeflijn. Een leeflijn die je gebruikt voor het werken op een dak biedt niet dezelfde veiligheid als een lijn voor het werken op een hoogwerker. Soms is deze leeflijn te lang voor gebruik op een hoogwerker. En als je het veiligheidsharnas verkeerd draagt, is dit niet alleen gevaarlijk, maar het werkt ook niet prettig. Tijdens de training leggen we uit hoe je het harnas op de juiste manier draagt en waarom dit belangrijk is", zegt Funs Hermans, manager Boels Training.
Valbeveiliging in vier stappen
Als je op twee meter of hoger werkt, moet je veiligheidsmaatregelen treffen tegen vallen. Dit doe je door vier basisstappen te volgen, te beginnen met preventieve maatregelen om ongelukken te voorkomen, tot en met een reddingsplan als er toch iets is gebeurd.
1. Collectieve valbeveiliging
Om meerdere mensen te beschermen tegen vallen van hoogte, is kennis nodig over veiligheidsmaatregelen, werkvoorschriften, oplossingen en het gebruik van het juiste materieel.
Dat is veel om op te letten. Hoe ziet de werkplek eruit? Heb je gelet op hellingen, de plaatsing van ankerpunten en de werkomgeving? Je moet eerst zorgen voor collectieve beveiligingsmaatregelen zoals relingen en vangnetten.
Als projectleider moet je altijd een risicobeoordeling maken en uitvoeren. Je moet weten welk materieel je nodig hebt en zorgen dat dit beschikbaar is. Als je informatie en voorlichting geeft, concentreer je dan op de belangrijkste zaken. Hou het kort en simpel. Als je je werknemers dertig pagina's te lezen geeft, haken de meeste na twee pagina's af.
Geef ook follow-up aan de instructies over veilig werken. Houdt iedereen zich aan de regels van het bedrijf en de specifieke locatie? Volgt iedereen de wettelijke voorschriften? Vergelijk het met de maximumsnelheid in het verkeer. We houden ons er niet alleen aan omdat het moet, maar ook omdat we weten dat er mogelijk gevolgen zijn als we het niet doen (boete, rijbewijs kwijt). Veiligheid op het werk draait dus grotendeels om gedrag en de juiste mentaliteit.
Neem nooit blindelings aan dat het materieel veilig is en dat je er goed mee kunt werken
2. Persoonlijke valbeveiliging
Dit betreft kennis over veiligheidsmaatregelen, oplossingen en materieel om elke afzonderlijke bouwvakker veilig te houden.
Bouwvakkers zijn zelf verantwoordelijk voor het gebruik van het juiste materieel en het opvolgen van de instructies van het bedrijf. Maar neem nooit blindelings aan dat het materieel veilig is en dat je er goed mee kunt werken. Kijk altijd goed rond op de werkplek en inspecteer het materieel en je veiligheidsuitrusting. Heb je bijvoorbeeld je harnas op de juiste hoogte en in de juiste positie verankerd?
Ook hier spelen houding en gewoonten een grote rol. Het is belangrijk om een bedrijfscultuur te bevorderen waarin open over veiligheid wordt gesproken en waarin je elkaar helpt en elkaar kunt wijzen op risico's zonder scheef aangekeken te worden.
Door de manier waarop we ons opstellen en door ingeslepen gewoonten nemen we soms onnodige risico's. We zeggen tegen onszelf dat we dit al honderden keren hebben gedaan zonder te vallen en dat er dus geen risico bestaat. Neem bijvoorbeeld een reling die al is verwijderd terwijl we nog een laatste dingetje vergeten zijn en zonder beveiliging weer omhoog gaan. Ook stress en tijdsdruk zijn een oorzaak van slechte keuzes.
Maar vergeet niet dat veilig thuiskomen het allerbelangrijkste is.
"Als je over harnassen begint, denken veel werknemers nog steeds dat dit alleen maar lastig is. Maar met de harnassen van nu, is dat niet meer zo. In onze trainingen combineren we theorie met praktijk, wat volgens ons een groot verschil maakt. Als onderdeel van de training kun je het materieel en de veiligheidsmaatregelen uitproberen", zegt Funs.
3. Reddingsplan
Dit is een plan waardoor je snel kunt handelen als iemand is gevallen en gewond is geraakt.
Denk bijvoorbeeld aan dingen als 'kan een ambulance erlangs?'. Er moeten procedures zijn voor een snelle en veilige reddingsoperatie. Het reddingsplan moet vermelden hoe je een persoon in nood ophaalt. Het moet goed gedocumenteerd en duidelijk te begrijpen zijn.
